Czasownik

Czasownik jest częścią mowy określającą czynność lub stan, odmieniającą się przez osoby, liczby, czasy, tryby i strony. Jest jest jednym z trudniejszych działów gramatyki i właśnie jemu trzeba poświęcić trochę więcej czasu niż innym częściom mowy.

ODMIANA CZASOWNIKA

Odmiana czasowników posiłkowych

CZASOWNIKI ZWROTNE

CZASOWNIKI MODALNE

• wollen - chcieć
• können - móc, umieć, potrafić
• müssen - musieć, mieć rozkaz, polecenie, obowiązek
• dürfen - mieć pozwolenie, uprawnienie
• sollen - mieć powinność, obowiązek moralny
• mögen - lubić (występuje najczęściej w trybie przypuszczającym "möchten" i wyraża życzenie w formie grzecznościowej)

• - Warum lernst du so viel? - Weil ich muss.
• - Ich helfe dir. Du kannst das nicht.

Czasy przeszłe czasowników modalnych

Imperfekt (Präteritum)

• Er konnte mich nicht besuchen. (On nie mógł mnie odwiedzić.)
• Wir mussten den ganzen Tag lernen. (Musieliśmy się uczyć cały dzień.)

Partizip Perfekt

• Ich habe es gewollt. (Ja tego chciałem.)
• Sie haben das nicht gekonnt. (Oni tego nie potrafili.)

• Er hat das Haus nicht verlassen wollen. (On nie chciał opuścić domu.)
• Wir haben die Aufgabe nicht machen können. (Nie mogliśmy/potrafiliśmy wykonać zadania.)

CZASOWNIKI ZŁOŻONE

Czasowniki nierozdzielne

Czasowniki rozdzielne

• Wer macht die Tür zu? (Kto zamknie drzwi?)
• Gib mir dieses Buch zurück! (Zwróć mi tę książkę!)

• Er hat nicht die Absicht, das Buch zurückzugeben. (On nie ma zamiaru zwracać książki.)

• Sie sagt, dass sie auch am Kongress teilnimmt. (Ona mówi, że też weźmie udział w kongresie.)

Czasowniki złożone z dwóch czasowników

• Ich gehe im Park spazieren.
• Ich bin spazieren gegangen.
• Möchtest du mit mir spazieren gehen?

FORMY PODSTAWOWE CZASOWNIKA

• bezokolicznik strony czynnej (Infinitiv I Aktiv) - machen, gehen
• czas przeszły Imperfekt (Präteritum) - machte, ging
• imiesłów czasu przeszłego (Partizip Perfekt/Partizip II) - gemacht, gegangen

CZAS TERAŹNIEJSZY

• Morgen gehen wir ins Konzert. (Jutro pójdziemy do kina.)
• Sie schreibt mir ganz sicher. (Ona na pewno do mnie napisze.)

CZAS PRZESZŁY IMPERFEKT

Imperfekt czasowników odmiany słabej

Imperfekt czasowników odmiany nieregularnej

• kennen - kannte; rennen - rannte; senden - sandte; nennen - nannte; brennen - brannte; sich wenden - wande
• bringen - brachte; denken - dachte; wissen - wusste
• dürfen - durfte; können - konnte; mögen - mochte; müssen - musste; sollen - sollte; wollen - wollte

Imperfekt czasowników posiłkowych

Imperfekt czasowników odmiany mocnej

IMIESŁOWY

• imiesłów czasu teraźniejszego - Partizip Präsens (Partizip I)
• imiesłów czasu przeszłego - Partizip Perfekt (Partizip II)

Partizip Präsens (Partizip I)

• der schreibende Student - piszący student
• Der Student sitzt schreibend am Tisch. - Student siedzi przy stole pisząc.

• fragen - fragend
• diktieren - diktierend
• kommen - kommend

• das sich waschende Kind - myjące się dziecko

• das zu lesende Buch = das Buch, das zu lesen ist = das Buch, das gelesen werden soll/muss (książka, która powinna/musi być przeczytana)
• die zu liefernden Waren = die Waren, die zu liefern sind = die Waren, die geliefert werden sollen/müssen (towary, które powinny/muszą być dostarczone)

Partizip Perfekt (Partizip II)

Imiesłów czasu przeszłego czasowników słabych

Imiesłów czasu przeszłego czasowników modalnych i nieregularnych

Imiesłów czasu przeszłego czasowników mocnych

Funkcje imiesłowu czasu przeszłego

• jako przydawka (z odmianą przymiotnikową):
  • das gebrauchte Auto - używany samochód
  • die am Computer geschriebene Arbeit - praca napisana na komputerze
• jako część składowa czasów złożonych:
  • czasu przeszłego Perfekt:
    • Ich habe dich gefragt. (Zapytałem cię.)
    • Er ist nach London gefahren. (On pojechał do Londynu.)
  • czasu zaprzeszłego Plusquamperfekt:
    • Ich hatte dich gefragt. (Pytałem cię.)
    • Er war nach London gefahren. (On pojechał do Londynu.)
  • czasu przyszłego Futur II:
    • Du wirst die Prüfung bestanden haben. (Zdasz ten egzamin.)
  • strony biernej:
    • Ich werde vom Lehrer gefragt. (Jestem pytany przez nauczyciela.)
    • Das Buch muss gelesen werden. (Książka musi być przeczytana.)
  • strony biernej określającej stan:
    • Der Film ist gut gemacht. (Film jest dobrze zrobiony.)
    • Die Warenhäuser sind sonntags geschlossen. (Domy towarowe są w niedzielę zamknięte.)

CZAS PRZESZŁY PERFEKT

• Sie hat die Wohnung aufgeräumt. (Ona posprzątała mieszkanie.)
• Sie sind ins Ausland gefahren. (Oni wyjechali za granicę.)
• Was hast du zum Geburtstag bekommen? (Co dostałeś na urodziny?)

Perfekt z czasownikiem posiłkowym haben

• wszystkie czasowniki przechodnie - wymagają dopełnienia w bierniku, np.:
  • Ich habe den Director nicht gesehen. (Nie widziałem dyrektora.)
  • Der Lektor hat den Satz erklärt. (Lektor objaśnił zdanie.)
• wszystkie czasowniki zwrotne, np.:
  • Ich habe mich gewaschen. (Umyłem się.)
  • Sie haben sich darüber gefreut. (Oni ucieszyli się z tego.)
• wszystkie czasowniki modalne, np.:
  • Ich habe es nicht gewollt. (Nie chciałem tego.)
  • Wir haben das nicht machen müssen. (Nie musieliśmy tego robić.)
• dużo czasowników nieprzechodnich, które nie wyrażają ruchu, kierunku, lecz trwanie czynności, stanu, np.:
  • Er hat auf der Bank gesessen. (On siedział na ławce.)
  • Sie haben mir geholfen. (Oni mi pomogli.)
• czasowniki nieosobowe (es regnet, es schneit, es gibt, ...), np.:
  • Es hat gestern stark geregnet. (Wczoraj padał duży deszcz.)
  • Es hat mir dort sehr gut gefahlen. (Bardzo mi się tam podobało.)

Perfekt z czasownikiem posiłkowym sein

• czasowniki nieprzechodnie, które wyrażają ruch, kierunek (gehen, kommen, fahren, laufen, springen, fliegen, reisen, wandern, steigen, einsteigen, umsteigen, schwimmen, eintreten, einziehen, ausziehen, umziehen itd.), np.:
  • Sie ist nach Berlin gefahren. (Ona pojechała do Berlina.)
  • Wo sind Sie umgestiegen? (Gdzie pan się przesiadł?)
• czasowniki wyrażające zmianę stanu, przejście z jednego stanu w drugi, a więc np.:
  • Ich bin heute spät aufgestanden. (Późno dzisiaj wstałem.)
  • Goethe ist im Jahre 1832 gestorben. (Goethe zmarł w roku 1832.)
• czasowniki sein, werden, bleiben
  • Ich bin lange bei ihr gewesen. (Byłem u niej długo.)
  • Sie ist Lehrerin geworden. (Ona została nauczycielką.)

CZAS ZAPRZESZŁY PLUSQUAMPERFEKT

• Er hatte mich nicht besucht.
• Wir waren ins Ausland gefahren.

• Ich ging gestern Abend früher zu Bett, denn ich war schon um 5 Uhr morgens aufgestanden.

• Nachdem ich den Brief geschrieben hatte, brachte ich ihn zur Post. (Po napisaniu listu zaniosłem go na pocztę.)
• Als es geläutet hatte, lifen die Kinder in die Klasse. (Kiedy zadzwonił dzwonek, dzieci pobiegły do klasy.)

BEZOKOLICZNIK

• bezokolicznik I strony czynnej (Infinitiv I Aktiv) - fragen, lernen
• bezokolicznik II strony czynnej (Infinitiv II Aktiv) - gefragt haben, gelernt haben
• bezokolicznik I strony biernej (Infinitiv I Passiv) - gefragt werden, besprochen werden
• bezokolicznik II strony biernej (Infinitiv II Passiv) - gefragt worden sein, besprochen worden sein

Bezokolicznik bez zu

• po czasownikach modalnych, np.:
  • Ich kann nicht so lange lernen. (Nie mogę uczyć się tak długo.)
  • Darf man hier rauchen? (Czy tu można palić?)
• po czasownikach: helfen, hören, sehen lassen, np.:
  • Sie hilft mir gern kochen. (Ona chętnie pomaga mi gotować.)
  • Wir hören ihn singen. (Słyszymy go jak śpiewa.)
• po czasownikach: gehen, kommen, lernen, lehren, bleiben, np.:
  • Wir gehen heute tanzen. (Idziemy dzisiaj potańczyć.)
  • Wann kommst du mich besuchen? (Kiedy przyjdziesz mnie odwiedzić?)

Bezokolicznik z zu

• po czasownikach samodzielnych, np.:
  • Er beginnt mich zu verstehen. (On zaczyna mnie rozumieć.)
  • Vergiss nicht, sie zu besuchen! (Nie zapomnij jej odwiedzić!)
  • Ich weiß das zu schätzen. (Potrafię to docenić.)
• po wyrażeniach rzeczownikowych lub przymiotnikowych, np.:
  • Ich habe die Absicht, ins Ausland zu fahren. (Mam zamiar wyjechać za granicę.)
  • Es ist notwendig, Fremdsprachen zu lernen. (Jest koniecznym uczyć się języków obcych.)
  • Es ist nicht möglich, alles zu lernen. (Nie jest możliwe nauczyć się wszystkiego.)

Perfekt z czasownikami, po których występuje bezokolicznik bez zu

• Ich habe nicht so lange lernen können. (Nie mogłem uczyć się tak długo.)
• Hat man hier rauchen dürfen? (Czy tu wolno było palić?)
• Wir haben ihn singen hören. (Słyszeliśmy go jak śpiewał.)

• Wir sind gestern tanzen gegangen. (Poszliśmy wczoraj potańczyć.)
• Das Kind hat schnell sprechen gelernt. (Dziecko szybko nauczyło się mówić.)

CZAS PRZYSZŁY FUTUR

• Ich werde am Kongress in Berlin teilnehmen. (Wezmę udział w kongresie w Berlinie.)
• Wo ist Karl? - Er wird wohl im Büro sein. (On chyba jest/będzie w biurze.)

• Sie werden den Zug bestimmt nicht nicht erreicht haben. (Oni z pewnością nie zdążą na pociąg.)
• Er wird sicher schon aufgestanden sein. (On na pewno już wstał.)

STRONA BIERNA

• Ich werde von dem Lehrer gefragt. (Jestem pytany przez nauczyciela.)
• Das Buch wurde von mir gelesen. (Książka została przeze mnie przeczytana.)
• Meine Aussage ist von ihm falsch verstanden worden. (Moja wypowiedź została przez niego źle zrozumiana.)

• Es wird hier acht Stunden gearbeitet. (Tu pracuje się osiem godzin.)
• Hier wird Deutsch gesprochen. (Tu mówi się po niemiecku.)
• In der Stadt darf nicht zu schnell gefahren werden. (W mieście nie wolno jeździć zbyt szybko.)

• pierwszoplanową rolę w zdaniu odgrywa obiekt podlegający działaniu (nie obiekt działający) lub gdy chcemy zaakcentować samą czynność:

• w stronie czynnej podmiot nie jest bliżej określony, np. gdy podmiotem jest zaimek man. Funkcję tego zaimka spełnia w stronie biernej es. Zaimek es zanika, jeśli na pierwszym miejscu znajduje się inna część zdania:

Zamiana strony czynnej na bierną

Strona bierna z czasownikami modalnymi

Strona bierna określająca stan

• Die Bücher sind affgemacht. (Książki są otwarte.)
• Das Fenster war geschlossen. (Okno było zamknięte.)

TRYB ROZKAZUJĄCY

• Komm! (Przyjdź!)
• Kommt! (Przyjdźcie!)
• Kommen wir! (Przyjdźmy!)
• Kommen Sie! (Proszę przyjść!)

• du fragst - frag! (zapytaj!)
• du gehst - geh! (idź!)
• du freust dich - freu dich! (ciesz się!)
• du rufst an - ruf an! (zatelefonuj!)
• du wartest - warte! (czekaj!)
• du antwortest - antworte! (odpowiedz!)

• du fährst - fahr! (jedź!)
• du schläfst - schlaf! (śpij!)
• Sei still! (Bądź cicho!)
• Hab keine Angst! (Nie bój się!)
• Werd(e) meine Frau! - (Zostań moją żoną!)

• ihr fragt - fragt! (pytajcie!)
• ihr ruft an - ruft an! (zatelefonujcie!)
• ihr wascht euch - wascht euch! (myjcie się!)

• Sie fragen - fregen Sie! (Niech Pan/Pani zapyta!)
• Gehen Sie in die Stadt! (Proszę pójść do miasta!)
• Seien Sie pünktlich! (Proszę być punktualnym!)

TRYB PRZYPUSZCZAJĄCY

• Konjunktiv I - stosowany głównie w mowie zależnej - w skład którego wchodzą:
  • Konjunktiv Präsens (ich frage, du fragest, er frage, ...)
  • Konjunktiv Perfekt (ich habe gefragt, du habest gefragt, er habe gefragt, ...)
  • Konjunktiv Futur (ich werde kommen, du werdest kommen, er werde kommen, ...)

• Konjunktiv II - stosowany do wyrażenia życzenia, przypuszczenia, prośby, rozkazu, możliwości - składa się z:
  • Konjunktiv Imperfekt (ich machte, du machtest, er machte, ...; ich wäre, ...)
  • Konjunktiv Plusquamperfekt (ich hätte gemacht, du hättest gemacht, ...; ich wäre gekommen, ...)

Konjunktiv II

Tworzenie oraz zastosowanie Konjunktiv Imperfekt

• ich ginge - poszedłbym
• ich führe - pojechałbym
• ier käme - on poszedłby
• er wäre - on byłby
• wir flögen - polecielibyśmy
• wir könnten - moglibyśmy

• w zdaniach wyrażających przypuszczenie, zdziwienie, np.:
  • Du bist hier? Ich dachte, du wärest im Urlaub. (Ty jesteś tutaj? Myślałem, że jesteś na urlopie.)
  • Ihr habt keine Zeit für uns? Ich war sicher, ihr hättet Zeit für uns. (Wy nie macie czasu dla nas? Byłem pewien, że macie czas dla nas.)
• w zdaniach głównych wyrażających życzenie, którego spełnienie jest możliwe, np.:
  • Ich ginge gern spazieren. (Chętnie poszedłbym na spacer.)
  • Wenn er doch/nur heute käme! (Gdyby (żeby) on dzisiaj przyszedł!)
• w formach grzecznościowych (głównie z czasownikami modalnymi), np.:
  • Könntest du mir das Buch leihen? (Czy mógłbyś mi pożyczyć książkę?)
  • Wären Sie so freundlich? (Czy byłby pan tak uprzejmy?)
• w zdaniach warunkowych, w których spełnienie warunku jest możliwe, np.:
  • Wenn ich im nächsten Monat Urlaub bekäme, führe ich ins Ausland. (Gdybym w przyszłym miesiącu otrzymał urlop, pojechałbym za granicę.)
  • Wenn es heute nicht regnete, bleibe ich nicht zu Hause. (Gdyby dziś nie padał deszcz, nie pozostałbym w domu.)
• w zdaniach porównawczych nierzeczywistych, np.:
  • Sie sieht so aus, als ob (als wenn) sie krank wäre. (Ona wygląda tek, jak gdyby była chora.)
  • Er spricht Englisch, als wäre er Engländer. (On mówi po angielsku, jak gdyby był Anglikiem.)
• w zdaniach skutkowych, np.:
  • Dieser Deutsche spricht zu schnell, als dass ich ihn verstehen könnte. (Ten Niemiec mówi za szybko, żebym mógł go zrozumieć.)

Tworzenie oraz zastosowanie Konjunktiv Plusquamperfekt

• dla wyrażenia życzenia niemożliwego do spełnienia, np.:
  • Wenn ich vor der Prüfung doch mehr gelernt hätte! (Gdybym się (był) więcej uczył przed egzaminem!)
  • Wären wir damals doch nach Hause gefahren! (Gdybyśmy wówczas pojechali do domu!)
• dla wyrażenia pytania z odcieniem niedowierzania, np.:
  • Er hätte wirklich solche Fehler gemacht? (Czyżby rzeczywiście popełnił takie błędy?)
  • Sie wäre wirklich nach Wien gefahren? (Czyżby rzeczywiście pojechała do Wiednia?)
• w zdaniach warunkowych nierzeczywistych, np.:
  • Wenn wir damals meht Zeit gehabt hätten, wären wir zu euch gekommen. (Gdybyśmy wówczas mieli więcej czasu, przyszlibyśmy do was.)
• w zdaniach porównawczych nierzeczywistych, np.:
  • Der Mann aß so schnell, als ob er seit Tagen nicht gegessen hätte. (Ten mężczyzna jadł tak szybko, jak gdyby od wielu dni nic nie jadł.)
• w zdaniach z przysłówkami fast lub beinahe (prawie, "o mały włos"), np.:
  • Fast/Beinahe wäre es zu einem frontalen Zusammenstoß gekommen. (Prawie doszłoby do czołowego zderzenia.)
• w zdaniach z czasownikami modalnymi müssen, sollen, dürfen wyrażającymi zalecenie/żądanie nierzeczywiste, np.:
  • Du hättest dich anders verhalten sollen. (Powinieneś był inaczej się zachować.)
  • Sie hätten bei Rot Stehen bleiben müssen/sollen. (Powinien był pan zatrzymać się przed czerwonym światłem.)

TRYB WARUNKOWY

Zdania warunkowe

• rzeczywiste - stosuje się w nich tryb oznajmujący, np.:
  • Wenn du zu mir kommst, erkläre ich dir die Aufgabe. (Jeśli do mnie przyjdziesz, objaśnię ci to zadanie.)
  • Wenn das Wetter schön ist, gehen wir in den Park. (Jeśli będzie ładna pogoda, pójdziemy do parku.)
• Możliwe do spełnienia - czasownik występuje w Konjunktiv Imperfekt lub w Konditional I, np.:
  • Wenn ich genügend Geld hätte, würde ich mir ein Auto kaufen. (Gdybym miał wystarczającą ilość pieniędzy, kupiłbym sobie samochód.)
  • Kämen wir nach Berlin, so könnten wir unsere Bekannten besuchen. (Gdybyśmy przyjechali do Berlina, moglibyśmy odwiedzić naszych znajomych.)
• nierzeczywiste - czynność orzeczenia odnosi się do przeszłości; warunek jest nimożliwy do spełnienia. Zarówno w zdaniu głównym jak i pobocznym występuje Konjunktiv Plusquamperfekt, np.:
  • Wenn ich damals Zeit gehabt hätte, wäre ich zu dir gekommen. (Gdybym wówczas miał czas, przyszedłbym do ciebie.)
  • Wenn er vor der Prüfung nicht krank gewesen wäre, hätte er mehr lernen können. (Gdyby nie był chory przed egzaminem, mógłby się więcej uczyć.)

KONJUNKTIV I

• w hasłach, życzeniach możliwych do spełnienia, np.:
  • Es lebe der Frieden! (Niech żyje pokój!)
  • Seien Sie bitte so freundlich! (Niech pan będzie tak uprzejmy!)
• w przepisach kucharskich, receptach, instrukcjach obsługi, zadaniach matematycznych (na początku zdania występuje zazwyczaj man), np.:
  • Man nehme diese Arznei zweimal täglich ein. (To lekarstwo należy zażywać dwa razy dziennie.)
  • Gegeben sei das spitzwinklige Dreieck ABC. (Dany jest trójkąt ostrokątny ABC.)
• w zdaniach porównawczych nierzeczywistych, np.:
  • Der Ausländer spricht so, als ob er ein Berliner sei. (Obcokrajowiec mówi tak, jak gdyby był mieszkańcem Berlina.)

Tworzenie Konjunktiv Präsens

KOMENTARZE (8):

;| 17.05.2009 10:51          Można było to jakoś podzielić.. To wygląda jak jakaś książka.. Ale cóż.. Dam 5 bo wszystko jest napisane.. ~ Anonim

czasownik slaby 09.02.2009 21:49          dobre ale nie wiem co to sa cxzasowniki slabe ~ kubus

Racja 06.01.2009 15:09          Macie rację polecam wm świetną książkę która pomoże wam i da wm szansze poćwiczyć....,,Nowe repetytorium z rmtykji język niemickiego" Stanisław Bęza ~ Ari

Racja 06.01.2009 15:09          Macie rację polecam wm świetną książkę która pomoże wam i da wm szansze poćwiczyć....,,Nowe repetytorium z rmtykji język niemickiego" Stanisław Bęza ~ Tu możesz wpisać swój nick

hej 03.12.2008 17:07          niom... ... ~ agentka2404945

re: pisownia 30.04.2008 21:00          Także się zgadzam co do tych znaczków ale znalazlam na to sposób najważniejsze rzeczy spisuje(troche trwa ale trzeba sobie radzić) ~ Agnieszka Karpowicz

pisownia [1] 03.09.2007 12:43          kochani jak sie tu uczyc jezyka obcego ,gdzie az sie roi od dziwnych znaczkow , gwiazdek itp????? wydrukowalam sobie 19 stron o czasownikach i co??? ZGADUJ ZGADULA ???????? prosze pomyslcie nad tym bo teraz to nie pomaga w niczym ~ margita 76